Баласы қайтқанда айтқан көңіл
Ертеде Бұралқы деген ақынның жалғыз баласы ел билеп тұрған кезінде кенеттен қайтыс болыпты. Бұдан көп кейін сол елдегі ел сыйлайтын Рахмет атты қарттың Мүсілім деген ұлы қайтыс болғанда, оған көңіл...
Ертеде Бұралқы деген ақынның жалғыз баласы ел билеп тұрған кезінде кенеттен қайтыс болыпты. Бұдан көп кейін сол елдегі ел сыйлайтын Рахмет атты қарттың Мүсілім деген ұлы қайтыс болғанда, оған көңіл...
Нұралы қашып барып Уфа қаласында бір-екі жылдай тұрып, сонда өледі. Бірнеше адамдар жиналып, хан ордасына келіп өлімін ханымға естіртпек болады. Бұның ішінде Шеркеш Қосым деген би де болады. Ол қым...
Сырым Хиуада жүріп қайтыс болғанда, бала-шағасына естіртуге елдің адамдары жиналып айтуға ешбір қисынын таба алмай жүріседі. Жетірудің шетінен Ұрышта деген биді алдырады. Халық: «Солай ақсақа...
Тезек төренің жалғыз баласы өлгенде үш күнге шейін көмбей баласын қимай отырған. Сонда өзі 80 жаста еді. Сол кезде өзінің қол астындағы халқы жиналып ешқандай жауап бере алмай отырғанда, Қызылбөрік...
(Ертегі қойылым)
(Бір актілі трагедия)
Қашаған Әуелұлы 1820-1905 жылдар аралығында ғұмыр кешкен. Ұлы жүз Бәйдібек бабаның Албан, оның ішінде Қызылбөрік аталығынан шыққан атақты шешен би.
Биыл да көпшіліктің сұранысы бойынша Bilim-all.kz ақпараттық-танымдық порталында сайыс өткелі жатыр. Бұл жолы кішігірім ерекшеліктері бар, барлығы төменде толығырақ жазылған.
Атақты билер арқаға жиналыпты. Айтқан мезгілден Төле би кешігіп келеді. Оған шамданған қарт билер:
Табай шешен тумысынан қолы тар кісі болған екен. Сол кісі бірде жолаушылап келіп түсе қалған Шеген бидің бір баласын үйіне қондырмай жіберіпті. Содан өзі бірде Шегенге сәлем берейін деп барса, Шеге...
Жапондар айтатын «алты қырсық» деген бар екен. Олар: ақылсыздық, ызақорлық, жеңілтектік, нәпсіқұмарлық, солқылдақтық және дүниеқоңыздық. Осылардың әрқайсысының он сегіз көрінісі бар. Со...
Бір жолы Мақаш правительдің үйіне Адай елінен Жантұрған би келе қалады. Мақаш Жантұрғанға сәлемдескенде былай депті:
Ел ауған «Ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама» кезінде Төле киіз үйін жықпай, қасиетті жұртын қимапты. Сонда жоңғарлық қолбасы Төле биден көшпей қалуының сырын сұрапты.
Жанқұтты шешен бір күні қыпшақ дуанбасы Ыбырайдың үйіне келеді. Ыбырай именетін, немесе ерекше сыйлайтын кісі болмаса, кез келген адамды өзі отыратын үйіне кіргізбей, қонақ үйіне түсіртеді екен. Ду...
Ол 1361-1469 жылдар аралығында ғұмыр кешкен, қазақтың данышпан ақылгөй жырауы, өз дәуірінің абызы, бас биі, Үйсін Майқы бидің алтыншы ұрпағы. Шоқан Уәлихановтың айтуы бойынша қазақ халқының қамын, ...
Төле би өз тұсындағы хандардың, баһадүрлердің, билердің ұстазы, ақылшысы болған. Мысалы, Шақшақұлы Жәнібек:
Бір күні Бұзаубайдың үйіне бір топ жолаушы түседі. Бұзаубай кедейлігіне қарамастан барын қонаққа тосатын жомарт адам екен. Қонақ келген соң әйеліне:
Асан қайғы Желмаяға мініп, жиһан кезіп, «Жерұйық» дейтін ну орманды, көкорай шалғынды, қой үстіне бозторғай жұмыртқалайтын жайлы қоныс іздейді. Жүрген жерінде жақсы-жаман қонысқа баға б...
Қарабалық Қостан деген момын адамның жеріне Қошқарұлы Жәнібек баса көктеп қонып алады. Қостан Жәнібекке тайсақтап тура бара алмай, ағайындас Ізбастыға барып айтады.
Төле би тоқсан жасқа келгенінде Қаз дауысты Қазыбек би сәлем бере барыпты. Елдің жақсылары, шешендер, ойшылдары жиналып, әңгімі-дүкен құрып отырғанында:
Дуанбасы Жайықбайев Ыбырайдың туысы — Омар өте қатал кісі екен. Өзіне бағынбағандарды табанда тұтқындатып, айдатып жіберу әдетіне айналыпты.
Торғайда Ахмет төре дуанбасы болып келгенде, арғын, қыпшақтың игі жақсылары сәлемдесе барыпты. Солармен бірге бойы бір тұтам қолтоқпақтай Балақарақшы да барады. Ахмет Балақарақшыны білмейді екен. &...
Шегеннің Қазыбегі Құлжабайдан: «Кәрілікке не ем?» деп сұрағанда, ол былай деп жауап беріпті:
Асан қайғы қойға қошқар қоймай, жылқыға айғыр салмай, бура шөгермей, сиырды бұқасыз сақтап, малды үш жылға дейін ту қылып ауған екен. Сол ауып бара жатқан бетінде ноғайылының ханы Әз Жәнібекке кез ...