2022 ж. 12 тамыз
Тағы да өз ауылымда
Баяғы ауыл. Ешқандай өзгеріс жоқ.
2022 ж. 12 тамыз
Надандық құрбаны
Осы ұзақ сапарымда менің атқосшыдан жолым болды. Әлгі ауылдан ерген атшы да бір кезде болысқа шабарман болған өзінің айтуынша, «ат арқасына ерте мінген талай жерді шарлап, дүние көрген»...
2022 ж. 12 тамыз
Мықты бол
«Қайран менің өз үйім — кең сарайдай боз үйім!» деп Жиренше шешен босқа айтпаған екен ғой. «Кішкене ғана жер үй қандай кең, қандай салқын қандай таза!» — деп дөң...
2022 ж. 12 тамыз
Тұтанбай қалған өрт
Омбыдан қайтып баяғы елге келсем, мұнда да азан-қазан. Бұл елде екі үлкен ру бар болатын. Бірі Керей, бірі Матақай рулары. Осы екі рудың басшылары ру таласын қоздырып, елді бір-біріне қарсы атыстыр...
2022 ж. 12 тамыз
Қара бақсының хикаясы
Мен әлденеше ылау алмастырып сапар шеккелі жеті күндей болған. Ұшы-қиыры жоқ, құлазып жатқан меңіреу даламен жүріп келемін. Осы дала елсіз жерінде «құс ұшпас, құлан жортпас» шел сахарағ...
2022 ж. 12 тамыз
Кел, балалар, оқылық...
Ертең оқу басталады деген күні мен ұйықтай алмай шықтым. Өйткені өмірінде орысты көрмеген орысша бір ауыз сөз білмейтін балаларды орысша оқытуым керек. Тым болмаса, езінің ана тілінде сауатын ашқан...
2022 ж. 12 тамыз
Бай үйінде
Ауылдық мектеп Ыбырай деген бай үйінің маңынан ашылған екен. Сондықтан сол байдың үйіне келіп түстік. Байдың үйінде бізден бұрын келген екі-үш қонақ отыр екен.
2022 ж. 12 тамыз
Аттан шақа!..
Қазақстанда патша өкіметінің отаршыл саясатының барған сайын ашықтан-ашық талау-тонау сыры ашыла бастады. Патша өкіметі жерсіз отырған орыс шаруаларын Қазақстан жеріне лек-легімен көшіре бастады. О...
2022 ж. 12 тамыз
Кішіқұм
Мың шақырымдай жол жүріп, көшпелі қазақ елінің шел сахарасын көктей етіп келген маған Кішіқұмдағы ауылдар онша тосырқарлықтай болып көрінбеді: Белес-белес құмдары ғана болмаса, қалпы да, салты да б...
2022 ж. 12 тамыз
Қостанайдан хат
Мен Нілді мектебінен Петропавловскідегі екі класты орысша-қазақша мектепке баруға тиісті болдым. Мұнда келгеннен кейін оқу да басталып қалды. Менің бұл қалада таныстарым жоқ еді. Келген кезде Омбыд...
2022 ж. 12 тамыз
«Қалың мал» романының жазылуы
Надандыққа, феодалдық ескішіл, өрескел сорақы салтқа қарсы күрес жүргізудің бірден-біреуі — халықты ағарту, балаларды оқыту, халықты сауаттандыру деп, оны мәдениет сатысына аяқ бастыру деп ұғ...
2022 ж. 12 тамыз
Оқу, өсу жолында
1913 жылы еді. Сол кезде менің оқытушылық жұмысында болғаныма да он үш, он төрт жыл болып қалған-ды. Жазушылық жұмысымен айналысқаныма да бес-алты жыл болған. Екі-үш кітабым да басылып шықты. Жас о...
2022 ж. 12 тамыз
Болыстың қолына су құй...
Мектептің есігін қондыртып, ішін сылатып, еденін тегістеткіздім. Тақта жасатқыздым. Үлкен үш дөңгелек үстел қойдырғыздым (балаларды айналдыра отырғызып оқыту үшін). Қабырғаларға әріптер жазылған ке...
2022 ж. 11 тамыз
Екі соқа
Бір заводтан әм бір кесек темірден екі соқа істеліп шықты, олардың біреуі кешікпей егіншінің қолына түсіп жер жырта бастады. Біреуі ешбір кәсіпсіз дүкенде жатты. Егіншінің қолындағы соқа жер жыртқа...
2022 ж. 11 тамыз
Түлкі мен құмырша
Бір қатын далаға егін ора келіп, құмыршасын сүтімен бір шоқтың түбіне жасырып қойды. Мұны түлкі көрді. Түлкі бұғып келіп құмыршаның ішіне басын тығып сүтті жалап ішіп қойды. Енді қайтайын деп еді, ...
2022 ж. 11 тамыз
Құйрықсыз түлкі
Бір түлкінің келе жатқанда, аңдаусызда құйрығы қақпанға түсіп қалды, құйрығын үзіп өзі әрең құтылды. Бөтен түлкілердің қасында жалғыз өзі шолақ болып жүруге ұялды да, ол барлық жолдастарын шақырып ...
2022 ж. 11 тамыз
Қасқыр мен қойшылар
Бір қора қойдан қасқыр бір қойды ұстап алып жей бастады. Қойшылар оны керіп ұстап алып ұра бастады. Сонда қасқыр қойшыларға айтты: мені неге ұрасыңдар, менің жазығым жүнімнің қоңырлығы ма? — ...
2022 ж. 11 тамыз
Құмырысқа мен көгаршын
Бір құмырсқа сусап су ішуге өзенге түсті. Бишараны толқын соғып суға кетіп қала жазды. Сол мезгілде аузында тістеген бұтағы бар бір көгаршын, суға кетіп бара жатқан көрді дағы, аяп бұтағын оның үст...
2022 ж. 11 тамыз
Өрмекші мен құрт
Өрмекші жібек құртының ақырын, асықпай жібек жібін шығарып жатқанын көріп айтты: «қалай сен жұмысты ақырын істейсің! Не үшін сені халық жақсы керіп асырайды? деп. Қара, мен қаншама тырысып, ж...
2022 ж. 11 тамыз
Арыстан, есек және түлкі
Арыстан есек және түлкі жолдас болып аң аулауға шықты. Аулап алған аңын арыстан есекке бөл деді. Есек байғұс ақкөңілмен барлық аңды тегіс етіп үшке бөліп, енді ала беріңдер деді. Арыстан ашуланып е...
2022 ж. 11 тамыз
Әкесі мен балалары
Бір кісінің бес баласы бар еді; балаларының өз арасында татушылығы болмапты. Тату тұрыңдар деп әкесі балаларына әлденеше рет айтқан екен; балалары әкесінің сөзін тыңдамапты. Бір күні әкесі қатты ау...
2022 ж. 11 тамыз
Ақырын жүрсең, алыс кетерсің
Бір жігіттің қалада жұмысы болып, атының арықтығына қарамастан екі жақтан қамшылап шауып келе жатты. Жолшыбай тұра қалып жолыққан бір кісіден сұрады, қашан мен қалаға жетем деп? Сонда жолыққан кісі...
2022 ж. 11 тамыз
Түлкі мен теке
Далада жүгіріп келе жатқан, бір түлкі аңдаусыз да құдыққа түсіп кетіп, қапаланып құдықтың ішінде отырды. Бір теке келе жатып құдықтағы түлкіні көрді де: не қып отырсың, жаным? деді. Түлкі дем алып ...
2022 ж. 11 тамыз
Түскі тамақ пен кешкі тамақ
Таңертең бала ешбір жұмыссыз үйде отырды. Түскі асты ішетін уақытта шешесі ет пен сорпа әкелді, бала сорпаны татып қарады да: бүгін сорпа дәмсіз екен деді. Шешесі айтты: бұл дәмсіз болса, кешке дәм...