Қазақстанда автомобиль жолдарын салу және пайдалану кезіндегі экологиялық талаптар алғаш рет міндетті болады. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап елде автожолдардың барлық өмірлік цикліне — жобалаудан бастап пайдалануға дейін — экологиялық ережелерді белгілейтін бірыңғай норматив енгізу жоспарлануда. Құжат табиғи ресурстарға ұқыпты қарауды қамтамасыз етіп, жол саласының қоршаған ортаға теріс әсерін азайтып, нарықтың барлық қатысушылары үшін бірыңғай міндетті стандарттар жасауы тиіс, деп хабарлайды infohub.kz.
Қазақстан көлік министрлігінің мәліметінше, жаңа құжатты әзірлеумен «Қазақстандық жол ғылыми-зерттеу институты» (ҚазжолҒЗИ) акционерлік қоғамы айналысады. «Институт мамандары автожолдардың барлық кезеңінде бірыңғай экологиялық талаптарды алғаш рет белгілейтін ведомстволық нормативті дайындап жатыр. Жаңа ережелер жол инфрақұрылымын жобалау, салу, жөндеу, күтіп ұстау және пайдалануға таралады», — деді көлік ведомствосында.
Құжатты бекіту 2026 жылдың соңына дейін жоспарланған, ал жаңа норматив 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енуі тиіс. Әзірленіп жатқан құжат жол саласының қоршаған ортаға әсерін азайтуға бағытталған экологиялық талаптардың кең тізбесін қамтиды. Атап айтқанда, норматив топырақтың құнарлы қабатын сақтау, жер үсті және жер асты суларын қорғау, атмосфераға ластаушы заттардың шығарындыларын азайту және шаң түзілуін төмендету шараларын көздейді, деп атап өтті министрлікте.
Сонымен қатар, құжат шу деңгейін төмендету, өндіріс және тұтыну қалдықтарын ұтымды басқару, сондай-ақ жол салдарынан бұзылған аумақтарды міндетті түрде қалпына келтіру бойынша талаптарды белгілейді. ҚазжолҒЗИ мамандарының айтуынша, бүгінде экологиялық қауіпсіздік заманауи жол инфрақұрылымы сапасының ажырамас бөлігі ретінде қарастырылуы керек.
Әзірлеушілердің пікірінше, бірыңғай нормативті енгізу автожолдардың барлық өмірлік цикліне бірдей талаптар белгілеуге, қоршаған ортаға теріс әсерді барынша азайтуға және жол жобаларын іске асыру кезінде табиғи ресурстарды неғұрлым ұтымды пайдалануды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. «Осы уақытқа дейін жол саласындағы экологиялық қауіпсіздік мәселелері негізінен міндетті заңды күші жоқ ұсынымдармен реттелді. Жаңа норматив алғаш рет бұл талаптарға міндетті орындалуы тиіс құжат мәртебесін береді», — деп атап өтті республика көлік министрлігінде.
Жобаның негізгі бөлімдерінің бірі су ресурстарын қорғау болады. Құжат құрылыс алаңдарында жер үсті суын бұру жүйелерін ұйымдастыруды, ластанған суды тазартуды және тазартылмаған ағынды суларды қоршаған ортаға төгуге толық тыйым салуды көздейді, деп хабарлады ведомстводан. Сонымен қатар, жоба мұнай өнімдерінің төгілуі жағдайында жедел әрекет ету шараларын қамтиды, бұл авариялық жағдайлар туындаған кезде экологиялық залалды барынша азайтуға мүмкіндік береді.
Жер ресурстарын сақтауға ерекше көңіл бөлінген. Жаңа норматив құрылыс жұмыстары басталғанға дейін топырақтың құнарлы қабатын міндетті түрде алып тастауды, оны бөлек сақтауды және құрылыс аяқталғаннан кейін бұзылған аумақтарды рекультивациялау кезінде пайдалануды енгізеді, деп хабарлады көлік министрлігінде.
Тағы бір маңызды бағыт — биологиялық әртүрлілікті сақтау. Автомобиль жолдарын жобалау және салу кезінде мамандар жануарлардың мекендейтін жерлерін, олардың маусымдық көші-қон жолдарын, балықтардың уылдырық шашатын орындарын және құстардың ұя салатын жерлерін ескеруге тиіс. Қажет болған жағдайда жобаларда қорғаныс қоршауларын, ескерту жол белгілерін және жол инфрақұрылымының жануарлар дүниесінің өкілдеріне әсерін азайтуға мүмкіндік беретін басқа да шешімдерді орнатуды қамтитын арнайы табиғат қорғау шаралары қарастырылады, деп толықтырды ведомстводан.
Бірыңғай экологиялық нормативтің енгізілуі Қазақстанның жол саласын жаңғыртудың маңызды кезеңі болады. Ұсынымдық талаптардан міндетті стандарттарға көшу инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру кезінде экологиялық жауапкершілікті арттыруға, табиғи ресурстарды тиімдірек қорғауды қамтамасыз етуге және отандық жол құрылысы жүйесін қазіргі заманғы халықаралық экологиялық талаптарға жақындатуға мүмкіндік береді.