Қазақстан адам дамуы деңгейі бойынша ТМД және Орталық Азия елдері арасында бірінші орынға ие болып, осы көрсеткіш бойынша әлемнің үздік мемлекеттері қатарына енді, деп хабарлайды infohub.kz.
БҰҰ Даму бағдарламасының 2025 жылғы баяндамасына сәйкес (2023 жылғы деректер негізінде), республика 193 ел мен аумақ арасында адам дамуы индексі (АДИ) 0,837 көрсеткішімен 60-орынға ие болды.
Адам дамуы индексі халықтың өмір сүру сапасының негізгі халықаралық көрсеткіштерінің бірі болып саналады. Тек экономикалық нәтижелерді бағалаудан өзгеше, АДИ бірден бірнеше факторды ескереді: өмір сүру ұзақтығы, білім деңгейі және халық табысы.
Қазақстан адам дамуының өте жоғары деңгейі бар елдер тобына енді — бұл санатқа индексі 0,800 және одан жоғары мемлекеттер кіреді. Республика 2023 жылы 0,756 құраған әлемдік орташа көрсеткішті ғана емес, сонымен қатар Еуропа және Орталық Азия өңірі бойынша орташа деңгейден (0,818) де асып түсті.
ТМД және Орталық Азия елдері арасында Қазақстан үздік нәтиже көрсетті. Одан кейін Ресей (индекс 0,832, 64-орын), Беларусь (0,824, 65-орын) және Армения (0,811, 69-орын) орналасты. Барлық осы мемлекеттер адам дамуының өте жоғары деңгейі бар елдер тобына енді.
Қазақстанның жоғары позициясының факторларының бірі – халықтың өмір сүру ұзақтығы. Елде туған кездегі күтілетін өмір сүру ұзақтығы 74,4 жасқа жетті. Сондай-ақ республика білім саласында күшті көрсеткіштерге ие: күтілетін оқу ұзақтығы 14 жылды, ал орташа оқу ұзақтығы 12,5 жылды құрайды.
АДИ есептеу кезінде қолданылатын экономикалық көрсеткіш – сатып алу қабілетінің паритеті бойынша жан басына шаққандағы жалпы ұлттық табыс – Қазақстанда 30,9 мың доллардан асты. Өңір елдері арасында бұл көрсеткіш тек Ресейде жоғары болды – 39,2 мың доллар.
1990 жылдан 2023 жылға дейінгі кезеңде Қазақстанның адам дамуы индексі 0,148 пунктке немесе 21,5%-ға өсті. Пандемия кезеңінде көрсеткіштің уақытша төмендеуіне қарамастан, республика динамиканы тез қалпына келтірді: 2021 жылы АДИ 0,816, 2022 жылы 0,831-ге дейін өсіп, 2023 жылы тарихи максимумға – 0,837-ге жетті.
БҰҰДБ баяндамасының авторлары адам әлеуетін одан әрі дамыту елдердің жасанды интеллект пен цифрлық технологиялардың мүмкіндіктерін пайдалану қабілетіне байланысты бола түсетінін атап өтеді. Қазақстан үшін бұл бағыт басымдықтардың біріне айналуда: мемлекет цифрлық трансформацияны жеделдету, жасанды интеллектті дамыту, білім беру, денсаулық сақтау және мемлекеттік басқаруды жаңғырту міндетін қойып отыр.