Қазақстан қалаларының бюджеттері мемлекеттік рәміздерді күтіп ұстауға жыл сайын ондаған миллион теңге жұмсайды. Нақты сомалар, техникалық мәліметтер және шығындардың себептері журналистік тергеу барысында белгілі болды, деп хабарлайды infohub.kz.
Ең көп қаражат Астанаға жұмсалады. Нұра ауданы әкімі аппаратының хабарлауынша, 2024 жылы басты мемлекеттік туға қызмет көрсетуге және мата сатып алуға 23,9 миллион теңге, 2025 жылы 20,8 миллион теңге жұмсалған. 2026 жылға 24,9 миллион теңге жоспарланған.
Елордалық ту — еліміздегі ең үлкен ту. Биіктігі 111 метр ту ұстағыш 30-15 метрлік матаны ұстап тұр. Оның ауданы 450 шаршы метр, салмағы 100 килограммға жуық. Мұндай бір мата 2,12 миллион теңге тұрады. 2026 жылы нысанға «KomJolStroy» ЖШС қызмет көрсетеді.
Шымкентте сомалар аздау, бірақ туларды жиі ауыстырады — мата жел мен ауа райынан тез тозады. Қаланың Ішкі саясат басқармасы хабарлағандай, 2024 жылы Тәуелсіздік алаңындағы ту ұстағышқа қызмет көрсетуге 8 миллион теңге, 2025 жылы 11 миллион теңге жұмсалған. 2026 жылға конкурстан кейін 8,5 миллион теңге жоспарланған. Өткен екі жылда ту 20 рет ауыстырылған, биыл тағы тоғыз рет ауыстыру жоспарланып отыр. Шымкент туының өлшемі — 16-8 метр. Ол арнайы көше тор матасынан — политекстен тігіледі. Бір мата шамамен 900 мың теңге тұрады. Қалған ақша биіктіктегі жұмыстарға, электр қозғалтқышын жөндеуге және арқандарды майлауға жұмсалады. 2026 жылы нысанға «Қарағанды Көркем» ЖШС қызмет көрсетеді.
Алматыда басты ту «Медеу» тау шаңғы кешенінде желбірейді. Қала әкімдігі 2024 жылы оны күтіп ұстауға 9 миллион теңге, 2025 жылы 14 миллион теңге бөлген, ал 2026 жылға 12 миллион теңге жоспарланған. Мата мөлшері — 7-14 метр. Биыл оны дайындау, орнату және қызмет көрсетумен «Алматыгороформление» ЖШС айналысады.
Павлодарда мемлекеттік рәміздер алаңындағы жағдай мүлдем басқа. Әкімдіктің айтуынша, ту ұстағышты күтіп ұстау, техникалық қызмет көрсету және жаңа маталар сатып алу жұмыстарын демеушілер толық төлейді. Қала бюджеті бұған қаражат бөлмейді. Мұндағы мата да 7-14 метр. Нысан арнайы күзетілмейді және күзетке қосымша бюджет қаражаты жұмсалмайды.
Тулардың тәртібін әртүрлі қадағалайды. Астанада бұл міндетті қызметтер атқарады, Шымкентте алаң тәулік бойы күзетіледі, камералар полиция департаментіне қосылған. «Медеуде» де бейнебақылау жұмыс істейді, кейде ту ұстағыштың жанында ұсақ зақымдар тіркеледі — көлікті абайсыз тұрғызудан немесе қар тазалау техникасының жұмысынан.