Қазақстанда бір ер адам ескі саяжайдың шатырынан доллар салынған сөмке тауып алды. Бұл долларлар 90-жылдардан бері жатқан болуы мүмкін. Енді ол ескі банкноттарды айырбастауға бола ма және табылған зат туралы билікке хабарлау керек пе деп ойланып жүр, деп хабарлайды infohub.kz сайты.

Барлық купюралар ескі үлгідегі және айналыстан шыққан болып шықты. Оқырманның айтуынша, ақшаны бұрынғы иелері жасырып, кейін көшіп бара жатқанда ұмытып кеткен.

Ұлттық банк редакцияның ресми сұрауына жауап бере отырып, ресми түрде айналыстан шығарылған шетел валютасының банкноттары төлем қабілеті жоқ деп саналатынын түсіндірді. Алайда бұл оларды айырбастауға болмайды дегенді білдірмейді. Шетелдік банктермен корреспонденттік қатынасы бар қазақстандық банктер мұндай купюраларды инкассоға қабылдап, айырбастау үшін эмитент-банкке жібере алады. Инкассо дегеніміз – банк алушының тапсырмасы бойынша төлеушіден қарызды арнайы құжаттар арқылы өндіріп алатын операция.

Клиентті инкассо шарттары, комиссия мөлшері және эмитент-банктің банкноттарды айырбастаудан бас тартуы мүмкін екендігі туралы алдын ала ескертуі керек. Комиссия мөлшерін банктер өздері белгілейді, бірақ ол тапсырылған купюралардың номиналды құнының 10 пайызынан аспауы тиіс. Ескі банкноттардың иесі осындай қызмет көрсететін банкке жүгіне алады. Банк комиссия үшін делдал болады және купюраларды тексеру және ықтимал айырбастау үшін эмитент-банкке жібереді. Бұл ретте ешқандай кепілдік жоқ: түпкілікті шешім шетелдік банкте қалады, ол банкноттарды айырбастауға да, бас тартуға да құқылы.

Табылған зат туралы хабарлау міндетіне келетін болсақ, Ұлттық банк әрекеттер тәртібі Азаматтық кодекспен реттелетінін ескертті. 245-бап бойынша, жоғалған затты тапқан адам оны иесіне хабарлауы немесе табылған затты ішкі істер органдарына немесе ақша табылған аймақтың әкімдігіне тапсыру шараларын қабылдауы тиіс. Заңнама мұндай міндеттің туындайтын ең төменгі немесе ең жоғары сомасын белгілемейді — ереже табылған сомаға қарамастан қолданылады.

Бұған дейін мемлекеттік органдар қазына тапқан қазақстандықтардың неге сене алатыны туралы сұраққа жауап берген болатын. Қысқаша айтқанда, табылған құндылықтың 50 пайызын алуға болады, бірақ ол туралы міндетті түрде хабарлау керек.