Қазақстанда халық үшін электр энергиясы бағасының жаңа өсуі күтілуде. Өңірлік энергетикалық компаниялар үшін жеңілдікті сатып алу бағасы өсті, бұл тарифтердің көтерілуіне әкелуі мүмкін, деп хабарлайды infohub.kz.
Қаржылық есеп айырысу орталығы (КЕО) сайтында жарияланған мекенжайлық қолдау алушылардың жаңартылған тізіміне сәйкес, шілде айының ортасынан бастап халыққа қызмет көрсететін өңірлік энергетикалық компаниялар (ӨЭК) үшін бірыңғай сатып алушының жеңілдікті бағасы өсті. Естеріңізге сала кетейік, бірыңғай сатып алушы ірі тұтынушыларға электр энергиясын орташа көтерме бағамен сатады, ал ӨЭК үшін реттеуші белгілейтін жеңілдікті тарифтер қолданылады. Мұндай саралау халық үшін бағаны көтерме нарықтың тікелей қатысушыларынан төмен ұстауға мүмкіндік береді, бірақ іс жүзінде ірі тұтынушылар халықты субсидиялайды.
Мысалы, мамыр айында бірыңғай сатып алушының орташа көтерме бағасы ҚҚС-сыз 34,97 теңге/кВт·сағ құрады, бұл бірінші жартыжылдықтағы ӨЭК үшін жеңілдікті бағадан екі еседен астам жоғары. Жыл басында көтерме бағалар 29–32 теңге аралығында өзгерді, сондықтан Табиғи монополияларды реттеу комитеті (ТМРК) көтерме баға белгілерінің өсуіне байланысты жеңілдікті мөлшерлемелерді көтеруге мәжбүр болды. Оған қоса, екінші жартыжылдықта электр станцияларының тарифтері тағы да өсуі мүмкін, бұл орташа көтерме бағаны ҚҚС-сыз 42–43 теңге/кВт·сағ дейін көтеруі ықтимал. Осылайша, ТМРК шешімі көтерме нарық динамикасын ғана көрсетеді және жеңілдікті бағалар көтерілмегенде, ірі тұтынушылар үшін айырмашылық одан әрі артар еді.
Жартыжылдық мекенжайлық қолдау алушылар тізімін талдау көрсеткендей, жеңілдікті бағалар орта есеппен 3 теңгеге өскен. Мәселен, «Астана-РЭК»-те мөлшерлеме ҚҚС-сыз 13 тенгеден 16 теңге/кВт·сағ дейін көтерілді. Басқа өңірлерде де ұқсас өзгерістер болды: Талдықорған электр желі компаниясында (Жетісу облысы) баға 14 тенгеден 17 теңгеге; «Алатау Жарық Компаниясында» (Алматы және Алматы облысы) 13 тенгеден 16 теңгеге; «Ақмола ӨЭК»-те (Ақмола облысы, Астана, Қосшы) 13,5 тенгеден 16,5 теңгеге; «Көкшетау Энерго»-да (Солтүстік Қазақстан және Ақмола облыстары) 12 тенгеден 15 теңгеге; «Біріккен ЭнергоСервис Компаниясында» (Шығыс Қазақстан және Абай облыстары) 12 тенгеден 15 теңгеге; «Жамбыл электр желілерінде» (Жамбыл облысы) 12 тенгеден 15 теңгеге; «Батыс Қазақстан ӨЭК»-те (Батыс Қазақстан облысы) 12 тенгеден 15 теңгеге; «Жезқазған ӨЭК»-те (Ұлытау және Қарағанды облыстары) 11 тенгеден 14 теңгеге; «Қарағанды Жарық»-та (Қарағанды облысы) 10,5 тенгеден 13,5 теңгеге; «Қарағанды ӨЭК»-те (Қарағанды облысы) 11 тенгеден 14 теңгеге; «ЭПК-forfait»-та (Қостанай облысы) 12 тенгеден 15 теңгеге; «ЭПК-Atica»-да (Қостанай облысы) 10 тенгеден 13 теңгеге; «Қызылорда ӨЭК»-те (Қызылорда облысы) 13 тенгеден 16 теңгеге; «Павлодар ӨЭК»-те (Павлодар облысы) 14 тенгеден 17 теңгеге; «Қалалық электр желісінде» (Павлодар облысы) 11 тенгеден 14 теңгеге; «Солтүстік Қазақстан ӨЭК»-те (Солтүстік Қазақстан облысы) 12 тенгеден 15 теңгеге; «Оңтүстік Жарық Транзит»-те (Шымкент және Түркістан облысы) 15 тенгеден 18 теңгеге; «Маңғыстау ӨЭК»-те (Маңғыстау облысы) 15 тенгеден 18 теңгеге; «Энергожүйесінде» (Ақтөбе облысы) 15,5 тенгеден 18,5 теңгеге; «Атырау Жарық»-та (Атырау облысы) 13,5 тенгеден 16,5 теңгеге; «Лисаковск қалалық коммуналдық энергетика кәсіпорны» (Лисаковск қаласы) 11 тенгеден 14 теңгеге; «Жітіқара коммуналдық энергетика кәсіпорны» (Қостанай облысы, Жітіқара ауданы) – жаңа мөлшерлеме 14 теңге, бұрын жеңілдікті баға болмаған.
Айта кету керек, көрсетілген жеңілдікті бағалар – халық үшін түпкілікті тарифтің бір бөлігі ғана, оған сонымен қатар ӨЭК-тің тарату тарифі, KEGOC ұлттық электр желісінің тарифі, теңестіру, қуат және өткізу үстемеақысы кіреді. Жеңілдікті бағалардың өсуі реттеуші мақұлдаған жағдайда түпкілікті тарифтердің көтерілуіне әкелуі ықтимал. Алайда «Астана-РЭК» мәлімдегендей: «"Астана-РЭК" АҚ бірыңғай сатып алушыдан электр энергиясын сатып алу бағасының өзгергені туралы хабарлама алды. Қазіргі уақытта компания бұл өзгерістің электрмен жабдықтау саласындағы қызметіне әсерін бағалауды жүргізуде. Шекті бағаны өзгертуге өтініш беру мүмкіндігі жүргізілген талдау қорытындысы бойынша анықталады. Компанияның одан әрі әрекеттері жүргізілген талдау нәтижелерін ескере отырып, Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады». Осылайша, алдағы айларда жеңілдікті бағалардың көтерілуіне байланысты халық үшін тарифтердің күрт өсуін күтудің қажеті жоқ, бірақ көтерме нарық динамикасы болашақта электр энергиясының құнына сөзсіз әсер етеді.